ESG không thiếu khẩu hiệu, nhưng đang thiếu nơi chạm vào thực tế
Trong vài năm gần đây, ESG (Environmental – Social – Governance) đã trở thành một phần quen thuộc trong báo cáo thường niên của nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam.
Các chỉ số được trình bày đầy đủ, hình ảnh được đầu tư chỉn chu, thông điệp “phát triển bền vững” xuất hiện ngày càng nhiều.
Nhưng nếu đi ra ngoài đường – đặc biệt tại các đô thị lớn – một câu hỏi tự nhiên xuất hiện:
Nếu ESG đang được thực hiện tốt, vì sao không khí chúng ta hít thở mỗi ngày vẫn ngày càng khó chịu?
Khoảng trống lớn nhất của ESG môi trường: thiếu dự án “có mặt” trong không gian sống
Phần lớn các hoạt động ESG môi trường hiện nay tập trung vào:
- Trồng cây ở khu vực xa trung tâm
- Tài trợ hội thảo, sự kiện
- Các chiến dịch truyền thông ngắn hạn
Những hoạt động này có giá trị, nhưng thường:
- Khó đo lường tác động trực tiếp
- Ít gắn với đời sống hàng ngày của người dân đô thị
- Không để lại dấu ấn lâu dài trong không gian công cộng
Trong khi đó, ô nhiễm không khí đô thị – đặc biệt là bụi mịn PM2.5 – lại là vấn đề:
- Ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng
- Diễn ra hằng ngày
- Người dân cảm nhận được, không cần số liệu phức tạp
Doanh nghiệp làm ESG đang thiếu một “điểm chạm thật”
Một dự án ESG môi trường có tác động xã hội rõ ràng thường cần hội tụ 3 yếu tố:
- Hiện diện vật lý
Người dân có thể nhìn thấy, đi qua, sống cùng dự án - Tác động đo được
Không chỉ là hình ảnh hay thông điệp, mà là cải thiện điều kiện sống - Gắn kết cộng đồng địa phương
Không làm thay cho cộng đồng, mà làm cùng cộng đồng
Rất nhiều doanh nghiệp muốn làm được điều này, nhưng:
- Không có mô hình phù hợp
- Ngại rủi ro vận hành
- Thiếu đơn vị trung gian hiểu cả kỹ thuật lẫn không gian đô thị
Không khí đô thị – một hướng ESG gần, khó, nhưng rất thật
Khác với các dự án môi trường “ở xa”, không khí đô thị có một đặc điểm đặc biệt:
- Mọi người đều chịu ảnh hưởng
- Không thể né tránh
- Không cần giải thích nhiều để tạo sự đồng cảm
Chính vì vậy, những giải pháp tác động trực tiếp vào chất lượng không khí tại chỗ – nếu được triển khai đúng cách – có thể trở thành:
- Một minh chứng ESG dễ hiểu
- Một điểm chạm xã hội rõ ràng
- Một câu chuyện dài hạn, không phải chiến dịch ngắn ngày
Từ câu hỏi ESG đến hành động cụ thể
Thay vì hỏi:
“Năm nay doanh nghiệp nên làm thêm hoạt động ESG gì?”
Có lẽ nên hỏi:
“Hoạt động ESG này có giúp người dân quanh khu vực chúng tôi hoạt động thở dễ hơn không?”
Khi câu hỏi thay đổi, cách làm cũng sẽ thay đổi.
Một hướng tiếp cận đang được thử nghiệm tại Việt Nam
Hiện nay, đã bắt đầu xuất hiện những mô hình thử nghiệm đặt giải pháp môi trường trực tiếp trong không gian đô thị, kết nối:
- Doanh nghiệp tài trợ
- Cộng đồng địa phương
- Đơn vị kỹ thuật
Mục tiêu không phải là “làm cho đẹp báo cáo”, mà là:
- Tạo tác động thật
- Đo được
- Và tồn tại đủ lâu để người dân cảm nhận
Những mô hình như vậy có thể chưa hoàn hảo, nhưng đang đặt ra một câu hỏi quan trọng cho ESG tại Việt Nam:
Liệu đã đến lúc ESG không chỉ nằm trên giấy, mà hiện diện ngay nơi chúng ta sống?
Nếu bạn đang quan tâm đến ESG môi trường đô thị
Nếu bạn:
- Làm CSR/ESG trong doanh nghiệp
- Quan tâm đến các dự án môi trường có tác động xã hội thật
- Muốn tìm hiểu các mô hình gắn với không gian đô thị
Bạn có thể tiếp tục tìm hiểu thêm tại các nội dung liên quan trên buimin.org, hoặc kết nối để cùng trao đổi về những hướng tiếp cận phù hợp với bối cảnh Việt Nam.
Khi khoảng trống giữa ESG và tác động thực tế ngày càng rõ, một rủi ro thường được nhắc tới là “greenwashing”.
Bài tiếp theo đặt câu hỏi: doanh nghiệp nên chọn dự án môi trường thế nào để tránh rơi vào tình trạng này?